Eylül ayının gelmesiyle birlikte doğada sonbaharın izleri daha belirgin hale gelirken, geçmişten günümüze halk arasında takip edilen geleneksel doğa ve fırtına takvimi de yeniden gündeme geldi. Geleneksel takvimlere göre eylül ayı, havaların serinlemeye başladığı ve doğadaki değişimlerin hız kazandığı bir dönem olarak kabul ediliyor. Ayın ilk önemli işaretlerinden biri 2 Eylül Mihrican Fırtınası olarak öne çıkıyor. Ardından 7 Eylül Bıldırcın Geçimi Fırtınası geliyor. 9 Eylül ise bazı eski doğa takvimlerinde ceviz çırpma zamanı olarak yer alıyor. SERİN HAVALARIN ETKİSİ ARTACAK Eylül ayının ortalarında ise 13 Eylül Çaylak Fırtınası ile birlikte serin havaların etkisini artırdığı dönem başlıyor. Ayın ikinci yarısında doğadaki mevsimsel değişimlerin daha belirgin hale geldiği kabul ediliyor. 23 Eylül’de yaşanan sonbahar ekinoksu ile gece ve gündüz süreleri birbirine yaklaşırken, bu tarihten sonra Kuzey Yarım Küre’de geceler giderek uzamaya başlıyor. 24 Eylül civarı ise yaprak dökümünün belirginleştiği dönem olarak geleneksel doğa takvimlerinde yer alıyor. EYLÜLÜN SONUNDA KESTANE KARASI VE TURNA GEÇİMİ Ayın dikkat çeken dönemlerinden biri de 28 Eylül Kestane Karası Fırtınası. Geleneksel takvimlerde Kestane Karası, özellikle sonbaharın sert rüzgârlarıyla ilişkilendiriliyor. 29 Eylül ise ağaçlarda suyun azalmaya başladığı dönem olarak kabul edilirken, eylül ayı 30 Eylül Turna Geçimi Fırtınası ile tamamlanıyor. Bu tarih, turnaların göç hareketleriyle ilişkilendirilen geleneksel dönemlerden biri olarak biliniyor. EYLÜL AYI GELENEKSEL DOĞA TAKVİMİ 2 Eylül: Mihrican Fırtınası 7 Eylül: Bıldırcın Geçimi Fırtınası 9 Eylül: Ceviz çırpma zamanı 13 Eylül: Çaylak Fırtınası 23 Eylül: Sonbahar ekinoksu 24 Eylül: Yaprak dökümünün belirginleştiği dönem 28 Eylül: Kestane Karası Fırtınası 29 Eylül: Ağaçlarda suyun azalmaya başladığı dönem 30 Eylül: Turna Geçimi Fırtınası Uzun yıllardır halk arasında kullanılan bu takvimlerde tarihler, yörelere ve kaynaklara göre birkaç gün farklılık gösterebiliyor. Ancak yaygın kullanılan geleneksel takvimlerde Mihrican Fırtınası 2 Eylül, Bıldırcın Geçimi 7 Eylül, Çaylak Fırtınası 13 Eylül, Kestane Karası 28 Eylül ve Turna Geçimi Fırtınası 30 Eylül olarak kabul ediliyor. Geleneksel fırtına takvimi, modern meteorolojik tahminlerin yerine geçmese de geçmişten günümüze doğadaki değişimleri gözlemlemek amacıyla kullanılan kültürel bir takvim niteliği taşıyor.