FINDIKTA PİYASA SİNYAL VERİYOR

Dünya fındık piyasasının en büyük alıcılarından biri konumunda olan Singapur merkezli OFİ (Olam Food Ingredients) tarafından yayımlanan son piyasa raporu, fındıkta son aylarda yaşanan fiyat hareketlerinin nedenlerini ve önümüzdeki döneme ilişkin beklentileri ortaya koydu.   A-Z Tohumculuk firmasının sahibi Akçakocalı Ziraat Mühendisi Ali Uzun’un paylaştığı rapora göre, dünya piyasasında en büyük alıcı konumundaki firmanın yıllık ihtiyacının önemli bölümünü Şubat ayında karşılaması, piyasada fiyatların bir süre dengelenmesini sağladı. Fındık piyasası, Singapur merkezli OFİ firmasının son yayınladığı raporu incelendiğinde görüleceği üzere, hem arz hem de talep tarafında önemli kırılmalar yaşıyor.  Raporun dikkat çekici noktası, büyük alıcıların sezonun başında ihtiyaçlarının önemli kısmını karşılamış olması. Bu durum, fiyatların agresif bir şekilde yükselmesini engelliyor. Ancak aynı zamanda talebin zayıflaması, ihracat rakamlarının geçen yıla göre ciddi şekilde düşmesi, piyasanın yönünü belirleyen en kritik faktörlerden biri. Eylül ayında iç fındık olarak 720 TL/kg ile tarihi zirveyi gören fiyatların bugün 530 TL/kg seviyesinin altına gerilemesi, aslında piyasanın ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Küçük kalibrelerin piyasada daha fazla bulunması, alıcılar için cazip bir fırsat yaratırken; kaliteli ve iri kalibre ürünlerde arz sıkıntısı fiyatları desteklemeye devam ediyor. Özellikle 13–15 kalibre ürünlerde yaşanan arz daralması, üretici açısından bir avantaj gibi görünse de, genel ürün kalitesindeki düşüş uzun vadede risk oluşturuyor. OFİ raporunda öne çıkan bir diğer nokta, Karadeniz İhracatçıları Birliği’nin Mart ayındaki çiçek sayımı öncesinde piyasanın “bearish” yani düşüş beklentisi içinde olması. 750.000 tonun üzerinde bir rekolte beklentisi, fiyatların Şubat ve Mart boyunca yumuşama eğilimini sürdüreceğini işaret ediyor. Ancak TMO’nun öngördüğü iç fındıkta 10–12 $/kg bandında güçlü bir fiyat tabanı oluşması, üretici için bir güvence niteliğinde. Benim görüşüm şu: Fındık fiyatları kısa vadede dalgalı seyretmeye devam edecek. Büyük alıcıların agresif alım yapmaması, ihracatın zayıf seyri ve iç piyasadaki tüketim daralması fiyatları baskılayacak. Buna karşılık, kaliteli ürünlerde arz sıkıntısı ve yerel tüccarların artan finansman maliyetleri nedeniyle stok tasfiyesine gitmesi, fiyatlarda ani sıçramalara yol açabilir. Yani üretici açısından önümüzdeki aylarda “denge arayışı” dönemi yaşanacak. Uzun vadede ise Türkiye’nin yüksek stok seviyeleri ve yeni sezon mahsulünün olumlu gelişimi, piyasada istikrar sağlayabilir. Ancak bu istikrarın üretici lehine olabilmesi için kooperatiflerin ve sözleşmeli üretim modellerinin daha etkin hale gelmesi şart. Aksi takdirde, fiyat dalgalanmaları üreticiyi değil, tüccarı ve sanayiciyi koruyan bir mekanizma olarak kalır. Sonuç olarak: Fındıkta fiyatların yönünü sadece arz-talep dengesi değil, aynı zamanda üretici örgütlenmesi ve kamu politikaları belirleyecek. Bugün üreticinin sesi daha gür çıkmazsa, yarın fiyat tabanı ne kadar güçlü olursa olsun, kazanan yine aracılar olacaktır.